Barne- og likestillingsdepartementet (BLD)

Regjeringa vil byggje politikken sin på målet om mest mogleg effektiv bruk av ressursane til fellesskapet. Nedanfor er dei mest sentrale tiltaka som er planlagde eller starta opp for å fremje effektivitet på politikkområda til BLD.

Arbeids- og velferdsetaten har ansvar for forvaltinga av sentrale ytingar på desse ansvarsområda til BLD: barnetrygd, kontantstøtte, foreldrepengar og regelverket for barnebidrag. Arbeids- og velferdsetaten gjennomfører no Prosjekt 2 i moderniseringa av IKT i Arbeids- og velferdsetaten. Det er Arbeids- og sosialdepartementet som har ansvaret for prosjektet, men vedtaksløysinga som blir utvikla i prosjektet, vil saman med plattforma for digitale sjølvbeteningsløysingar nyttast til å lage nye løysingar for foreldrepengar og eingongsstønad. Prosjektet har altså stor innverknad på forvaltinga av ytingar på ansvarsområdet til BLD.

Rapportering frå Arbeids- og velferdsdirektoratet viser at Prosjekt 2 er i rute. Prosjektet skal etter planen gjennomførast i perioden 2016–2019. Fyrste leveranse frå foreldrepengeprosjektet, endringssøknad på nett, blei tilgjengeleg i mars 2017. Rapporteringa viser at prosjektet er godt i gang med etablering av teknisk plattform for den nye vedtaksløysninga.

Prosjekt 2 er ledd i ei langsiktig og omfattande modernisering av IKT-systema i arbeids- og velferdsetaten. Eit hovudmål er å gi betre tenester til brukarane og større effektivitet i sakshandsaminga. Hovudstrategien er å gi brukarane betre tilgang til og innsyn i eiga sak, døgnopne dialogtenester over nettet og fleire sjølvbeteningsløysingar knytte til sentrale ytingar. Det er gjort nærare greie for IKT-moderniseringsprogrammet og anna utviklingsarbeid i arbeids- og velferdsetaten i Prop. 1 S (2017–2018) frå Arbeids- og sosialdepartementet.

Barnevernsreforma blei vedteken av Stortinget i juni 2017. Som ein del av reforma legg regjeringa opp til endringar i finansieringsansvaret til kommunane for barnevernstiltak. Dette medfører mellom anna at refusjonsordninga av utgifter til forsterking av fosterheimar og nærmiljøbaserte tiltak skal avviklast. Kommunane vil bli kompenserte for utrekna meirutgifter over rammetilskotet. Målet med reforma er å gi kommunane sterkare insentiv til å arbeide førebyggjande og komme tidleg inn med naudsynte tiltak i familiane. I tillegg skal finansieringssystemet bidra til at kommunane og Bufetat vel tiltak og tenester som i innhald, omfang og lengd er tilpassa behova til barna. Dersom fleire barn og unge til rett tid får tiltak og tenester som hjelper og skaper varig endring, vil vi få meir ut av ressursane til samfunnet, og kommunane vil kunne hjelpe fleire barn med midla som blir løyvde til barnevernet og tilgrensande tenester. Departementet legg til grunn at lovendringane vil ta til å gjelde tidlegast i 2020.

Det blir arbeidd aktivt med forenkling og modernisering i det statlege barnevernet. Bufdir har i fleire år arbeidd med å betre kvaliteten i tenestene, samstundes som det er gjennomført store effektiviseringar og omstillingar i Bufetat. Ressursbruken i Bufetat og Bufdir, målt i talet på årsverk, er redusert med i underkant av 20 pst. frå 2010 til 2015. I 2016 var talet på utførte årsverk uendra samanlikna med 2015, trass den markante auken i talet på barn i omsorgssentera og arbeid med busetjing av desse barna. Det har vore ei vriding i tiltaka frå ressurskrevjande plasseringar i institusjon til mindre ressurskrevjande tiltak som plassering i fosterheim, i tråd med barnevernsfaglege føringar.

I Bufdir har digitale løysingar og IKT vore prioritert mellom anna gjennom å gi gode forenkla løysingar for brukarane. Bufdir har starta arbeidet med å utvikle eit digitalt kvalitetssystem for barnevernet. Kvalitetssystemet skal gi dei tilsette betre tilgang på arbeidsstøtte og rettleiing. Direktoratet samarbeider også med KS og ei rekkje kommunar i eit prosjekt der siktemålet er å leggje til rette for betre fagsystem og digitale løysingar i barnevernet.

Det har i fleire år vore ei utfordring med lang sakshandsamingstid for saker med forhandlingsmøte i fylkesnemndene for barnevern og sosiale saker. Det er arbeidd målretta for å få ned sakshandsamingstida, og fleire tiltak er sette i verk dei siste åra. Dette har ført til at sakshandsamingstida er vesentleg redusert. Resultata frå 2016 viser at den positive utviklinga held fram.

Fylkesnemndene har utvikla eit nytt sakshandsamingssystem som blei teke i bruk i 2016. I 2017 har fylkesnemndene implementert elektronisk kommunikasjon med fagkunnige, allmenne medlemmer og talspersonar via sikker digital post og signeringsportalen til Difi. Dei arbeider vidare for å leggje til rette for full elektronisk sakshandsaming på sikt.

Barnesakkunnig kommisjon (BSK) byrja i 2016 eit arbeid for å digitalisere rutinane for innsending av sakkunnige rapportar. Vanleg postgang forseinkar ofte saksgangen monaleg for oppdragsgivar, dei sakkunnige og BSK. Frå 1. desember 2016 blei det lagt til rette for at sakkunnige kan sende inn rapportar via Altinn. I 2017 vil BSK fortsetje arbeidet for overgang til elektronisk kommunikasjon med sakkunnige og oppdragsgivarane.

I rapporten Gjennomgang av det statlige forbrukerapparatet frå våren 2015 konkluderer Direktoratet for forvalting og IKT (Difi) med at Forbrukarrådet og Forbrukarombodet kvar for seg oppnår gode resultat, men at apparatet samla sett er fragmentert og lite kostnadseffektivt. På grunnlag av rapporten bestemte regjeringa i 2016 at dei ti regionkontora til Forbrukarrådet skulle grupperast om til tre større einingar i Tromsø, Stavanger og Skien. Omorganiseringa var gjennomført 1. mai 2017. Dei større einingane gir grunnlag for sterkare fagmiljø, høgare effektivitet og eit betre servicetilbod til forbrukarane. Som ein del av omorganiseringa har Forbrukarrådet òg fått ei klarare intern arbeidsinndeling ved at alt meklingsarbeid blir drive frå dei tre einingane, medan det interessepolitiske arbeidet og arbeidet med portalar blir drivne frå hovudkontoret i Oslo.

Regjeringa la i april 2017 fram for Stortinget forslag om å endre reglane for korleis Forbrukarombodet og Marknadsrådet skal handheve marknadsføringslova, jf. Prop. 93 L (2016–2017) Endringer i markedsføringsloven og angrerettloven (håndhevingsreglene ). Det blei mellom anna føreslått at Forbrukarombodet skal kunne gjere vedtak i alle saker, at Marknadsrådet skal få ei ny rolle som klageinstans med færre medlemmer, og at Forbrukarombodet skal endre namn til Forbrukartilsynet. Stortinget vedtok lovforslaget 16. juni 2017. Endringane, som tar til å gjelde 1. januar 2018, vil klargjere rolla til Forbrukarombodet, effektivisere både Forbrukarombodet og Marknadsrådet og styrkje forbrukarvernet.

Prop. 80 L (2016–2017) Lov om Likestillings- og diskrimineringsombudet og Diskrimineringsnemnda (Diskrimineringsombudsloven) blei vedteken i Stortinget 16. juni 2017. For at diskrimineringslovgivinga skal vere effektiv, må handhevingsapparatet ha naudsynt gjennomslagskraft. Den nye lova inneber at pådrivarrolla og handhevingsrolla til Likestillings- og diskrimineringsombodet blir skilde frå kvarandre. Lovhandhevingsoppgåvene skal overførast til ei ny nemnd der alle sakene skal handsamast i éin instans (Diskrimineringsnemnda). Den nye nemnda skal ha mynde til å påleggje oppreising i saker som gjeld arbeidslivet, og erstatning i enkle saksforhold. Det blir derfor etablert ei ny Diskrimineringsnemnd i Bergen 1. januar 2018.

Ein viktig strategi i regjeringas arbeid med forenkling er å identifisere, redusere og fjerne tidstjuvar. Det dreier seg dels om å gjere møtet og samhandlinga med offentleg sektor enklare for innbyggjarane og næringslivet, og dels om å effektivisere offentleg sektor slik at dei tilsette kan få meir tid til kjerneoppgåvene og betre kvaliteten i oppgåveløysinga.

Verksemdene under BLD har føreslått ei rekkje forenklingar av regelverk, prosedyrekrav og så vidare som er fastsette av andre, og som dei meiner er tidstjuvar for verksemda. I tillegg har andre statlege verksemder meldt inn tidstjuvar der BLD har ansvar for oppfølging. Eit resultat er at rapporteringskrava på barnevernsområdet no er forenkla.

Eit anna tiltak som er gjennomført, er elektronisk løysing for søknad om separasjon og skilsmisse. Prosjektet var eit samarbeid mellom Bufdir og fylkesmennene i Oslo og Akershus og Sogn og Fjordane. Hausten 2015 blei det mogleg å søkje elektronisk om separasjon hos Fylkesmannen. Tal frå Fylkesmannen i Oslo og Akershus viser at 60 pst. av separasjonssøknadane no kjem inn elektronisk. Eit digitalt skjema for skilsmisse etter to års samlivsbrot (ekteskapslova § 22) blei lansert i juni 2016, medan skjema for skilsmisse etter eitt års separasjonstid (ekteskapslova § 21) blei tilgjengeleg i oktober 2016. Fylkesmannen i Oslo og Akershus mottek no 62 pst. av skilsmissesøknadane elektronisk. Erfaringane med ordninga har vore gode og bruken av løysingen er stadig aukande .

Som ein del av arbeidet med tidstjuvar har Forbrukarrådet fått på plass ei ny kundesenter- og registerløysing for handsaming av førespurnadene frå forbrukarane. Løysinga gir grunnlag for større intern fleksibilitet og betre kundeservice. Det har òg komme på plass ei løysing for elektronisk overføring av klagesakene som går frå Forbrukarrådet til Forbrukarklageutvalet. Løysinga forenklar saksgangen mellom dei to verksemdene.

Verksemdene under BLD har ei konstruktiv tilnærming til arbeidet med å fjerne tidstjuvar. Departementet ventar gode resultat frå dette arbeidet på sikt, i form av auka effektivitet og betre tenester for brukarane.